Ίσως η αυτογνωσία δεν είναι μια απάντηση. Ίσως είναι μια σχέση. Έχουμε μάθει να μιλάμε για την αυτογνωσία σαν να είναι ένας προορισμός.
Να γνωρίσω τον εαυτό μου.
Να καταλάβω γιατί κάνω όσα κάνω.
Να βρω ποιος πραγματικά είμαι.
Να ανακαλύψω τι θέλω από τη ζωή.
Σαν να υπάρχει κάπου μέσα μας μια τελική απάντηση, την οποία, αν καταφέρουμε να βρούμε, όλα θα μπουν στη θέση τους.
Δεν είμαι σίγουρος ότι λειτουργεί έτσι.
Ο άνθρωπος δεν είναι κάτι στατικό. Αλλάζει, εξελίσσεται, φοβάται, επιθυμεί, προστατεύεται, πληγώνεται, ξαναδοκιμάζει. Άλλοτε αντιδρά με τρόπους που δεν περίμενε ούτε ο ίδιος.
Γι’ αυτό και η αυτογνωσία, για μένα, δεν είναι τόσο το να «βρω ποιος είμαι».
Είναι το να αρχίσω να παρατηρώ ποιος είμαι καθώς ζω.
Να παρατηρώ πριν κρίνω
Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο:
«Γιατί το κάνω πάλι αυτό; Είμαι απαράδεκτος.»
και στο:
«Ενδιαφέρον… το κάνω ξανά. Τι συμβαίνει μέσα μου αυτή τη στιγμή;»
Στην πρώτη περίπτωση υπάρχει κριτική.
Στη δεύτερη υπάρχει περιέργεια.
Και η περιέργεια ανοίγει έναν χώρο που η κριτική συνήθως κλείνει.
Όταν αρχίζουμε να παρατηρούμε χωρίς να βιαζόμαστε να χαρακτηρίσουμε τον εαυτό μας, εμφανίζονται λεπτομέρειες που πριν δεν βλέπαμε.
Τι με ενεργοποιεί;
Πότε απομακρύνομαι;
Πότε προσπαθώ να ελέγξω;
Πότε λέω «δεν με νοιάζει», ενώ στην πραγματικότητα με νοιάζει πολύ;
Πότε λέω «ναι», ενώ μέσα μου υπάρχει ένα ξεκάθαρο «όχι»;
Πότε επαναλαμβάνω μια συμπεριφορά που γνωρίζω ότι τελικά με οδηγεί στο ίδιο σημείο;
Αυτές οι μικρές παρατηρήσεις είναι συχνά πολύ πιο σημαντικές από μια μεγάλη θεωρία για τον εαυτό μας.
Αυτό που επαναλαμβάνεται έχει κάτι να μας δείξει
Μερικές φορές η ζωή μας μιλάει μέσα από όσα επαναλαμβάνονται.
Την ίδια δυσκολία.
Την ίδια αντίδραση.
Την ίδια επιλογή.
Το ίδιο είδος σχέσης.
Τον ίδιο φόβο.
Η σχέση που έχουμε με τον εαυτό μας συνδέεται και με τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την αξία μας. Για περισσότερες πληροφορίες, μπορείς να διαβάσεις το υλικό του Centre for Clinical Interventions για την αυτοεκτίμηση.
Και συνήθως η πρώτη μας σκέψη είναι:
«Γιατί μου συμβαίνει αυτό;»
Ίσως μια διαφορετική ερώτηση να είναι πιο χρήσιμη:
«Τι δεν έχω ακόμη παρατηρήσει εδώ;»
Δεν χρειάζεται να κατηγορήσουμε τον εαυτό μας για όσα επαναλαμβάνει.
Χρειάζεται να τα δούμε.
Γιατί αυτό που βλέπουμε καθαρά, μπορούμε πλέον να το γνωρίσουμε.
Και αυτό που γνωρίζουμε, μπορούμε κάποια στιγμή να επιλέξουμε αν θέλουμε να συνεχίσουμε να το κάνουμε.
Η αυτογνωσία είναι μια καθημερινή συνάντηση
Δεν πιστεύω ότι υπάρχει μια μέρα που θα ξυπνήσουμε και θα πούμε:
«Τώρα πια γνωρίζω πλήρως τον εαυτό μου.»
Υπάρχουν όμως στιγμές.
Μια στιγμή που καταλαβαίνεις γιατί αντέδρασες έτσι.
Μια στιγμή που αναγνωρίζεις ένα παλιό σου μοτίβο.
Μια στιγμή που ακούς πραγματικά μια ανάγκη σου.
Μια στιγμή που καταλαβαίνεις ότι πίσω από έναν θυμό υπήρχε φόβος.
Μια στιγμή που συνειδητοποιείς ότι κάτι που νόμιζες πως ήθελες, ίσως τελικά δεν το θέλεις πια.
Αυτές οι στιγμές είναι μικρές.
Αλλά μπορούν να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο βλέπεις τον εαυτό σου.
Γιατί η αυτογνωσία δεν χρειάζεται να είναι ένα μεγάλο ταξίδι προς έναν άγνωστο προορισμό.
Μπορεί να είναι μια σειρά από μικρές, ειλικρινείς συναντήσεις με τον εαυτό μας.
Να σταματήσεις.
Να παρατηρήσεις.
Να ακούσεις.
Να ρωτήσεις.
Και να αφήσεις την απάντηση να έρθει όταν είναι έτοιμη.
Μια ερώτηση για σήμερα
Τι κάνω αυτή την περίοδο στη ζωή μου που επαναλαμβάνεται, παρόλο που θα ήθελα να είναι διαφορετικό;
Μην προσπαθήσεις να βρεις αμέσως το «γιατί».
Απλώς παρατήρησέ το.
Ίσως από εκεί να ξεκινά κάτι.
